Семејните фотографии лесно ги откриваат физичките особини што се пренесуваат низ генерациите – како што се бојата на очите, обликот на лицето или висината. Личноста, сепак, е многу посложена.
Најголемата генетска анализа од ваков вид досега, објавена во списанието Nature, ги испита податоците од повеќе од милион луѓе и идентификуваше над 1.200 гени поврзани со „големата петорка“ на особини на личноста: екстраверзија, пријатност, совесност, отвореност кон искуства и невротицизам.
Сепак, главниот заклучок не е дека неколку специфични гени одредуваат какви ќе бидеме. Напротив, научниците открија дека не постои единствен ген за екстраверзија, интроверзија, совесност или емоционална чувствителност.
Врз личноста влијаат огромен број гени, но секој поединечен ген има многу мало влијание. Покрај тоа, нивното влијание постојано се испреплетува со средините во кои растеме и живееме.
Со децении истражувањата главно се потпираа на еднојајчени близнаци, кои делат речиси идентичен генетски материјал. Врз основа на тие студии, се проценуваше дека личноста е околу 50 проценти наследна.
Сепак, современите генетски истражувања даваат поинаква слика.
Кога се испитуваат вообичаени генетски варијанти кај стотици илјади или милиони луѓе, тие објаснуваат околу 5 до 15 проценти од разликите во личноста. Ова не значи дека остатокот е исклучиво резултат на воспитувањето или искуството; туку укажува на тоа дека постои дел од генетското влијание што сè уште не можеме прецизно да го измериме. На пример, можно е улога да играат одредени многу ретки генетски варијанти, но тековните студии од голем обем тешко ги откриваат.
Научниците исто така предупредуваат да не се гледа на личноста како на битка меѓу гените и средината; овие два фактора делуваат заеднички.
Начинот на кој гените се „вклучуваат“ и „исклучуваат“ може да зависи од искуствата, стресот, социјалната средина и други животни околности. Следствено, двајца поединци со слични генетски предиспозиции не мора нужно да развијат иста личност.
Токму затоа е толку тешко да се предвиди карактерот врз основа само на ДНК. Затоа, една нова студија нуди прилично едноставен заклучок: иако личноста е делумно наследна, не постои генетска формула што однапред го одредува типот на личност во кој некој ќе се развие.
Нашиот карактер произлегува од сложена комбинација на илјадници ситни генетски влијанија и сè она што го доживуваме во текот на животот.
(Nova. rs)
(фото: Needpix)
