Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) по шести пат по ред ја зголеми својата долгорочна прогноза за нуклеарната енергија. Во своите најнови проекции, претставени на 70-тата Генерална конференција во Виена, агенцијата наведува дека глобалниот нуклеарен капацитет би можел да достигне 1.284 GWe до 2060 година, доколку се оствари најоптимистичкото сценарио. Овој раст би можел да вклучува изградба на стотици мали модуларни реактори (SMR).
Извештајот, насловен „Проценки за енергијата, електричната енергија и нуклеарната енергија за периодот до 2060 година“, претставува прв случај во кој МААЕ проектира нуклеарен капацитет со хоризонт до 2060 година. Според сценариото со висок раст, глобалниот нуклеарен капацитет би бил 3,4 пати поголем од оној на крајот на 2025 година.
Кон крајот на 2025 година низ светот работеле 413 нуклеарни реактори, генерирајќи 377,1 GWe електрична енергија. МААЕ сега предвидува дека капацитетот би можел да достигне 1.045 GWe до 2050 година според сценариото со висок раст, што е повеќе од претходната проценка од 992 GWe. До 2060 година, нуклеарниот капацитет би можел да се зголеми на 1.284 GWe. Сценариото со низок раст е попретпазливо и предвидува 641 GWe до 2050 година и 696 GWe до 2060 година. Претходно, прогнозата за низок раст за 2050 година изнесуваше 561 GWe.
Овие проекции ги земаат предвид постоечките реактори, можните продолжувања на лиценците, планираните исклучувања и проектите за изградба што се веројатни во наредните неколку децении. Сценариото со висок раст претпоставува дека земјите ќе преземат поголеми обврски кон нуклеарната енергија, додека сценариото со низок раст очекува продолжување на тековните трендови со минимални промени во политиките.
„Проекциите на МААЕ ја покажуваат растечката улога на нуклеарната енергија во задоволувањето на светските потреби за електрична енергија кои постојано растат. За да се реализира овој потенцијал, од суштинско значење ќе бидат инвестициите во нови нуклеарни капацитети и продолжувањето на работниот век на реакторите“, изјави генералниот директор на МААЕ, Рафаел Мариано Гроси.
Се очекува малите модуларни реактори (SMR) да одиграат значајна улога во овој раст. МААЕ ги дефинира SMR како реактори со капацитет до 300 MWe, а во моментов се развиваат повеќе од 100 различни дизајни. Според сценариото со висок раст, SMR би можеле да сочинуваат 28 проценти од новите 1.017 GWe нуклеарен капацитет што ќе се додадат до 2060 година, односно околу 284 GWe. Доколку просечниот капацитет на еден SMR изнесува 300 MWe, тоа би значело околу 946 реактори. Ако просекот е 250 MWe, бројката би изнесувала околу 1.136 реактори.
SMR исто така би можеле да одиграат важна улога во одредени региони. Во Северна Америка околу 60% од новиот нуклеарен капацитет би можел да потекнува од SMR. МААЕ очекува удел од 40 проценти и во Југоисточна Азија и во Латинска Америка и Карибите.
Продолжувањето на работниот век на постоечките реактори, исто така, ќе влијае на идниот капацитет. Според сценариото со висок раст, околу 70 проценти од денешниот активен нуклеарен капацитет би можел да остане во функција и во 2060 година. Сценариото со низок раст, пак, претпоставува дека речиси две третини од сегашните реактори ќе бидат повлечени од употреба.
Од МААЕ наведуваат дека „продолжувањето на работниот век на постоечки реактор, доколку е економски исплатливо, претставува еден од најекономичните извори на електрична енергија со ниски емисии за покривање на базното оптоварување и е од особено значење за регионите со застарени нуклеарни капацитети“.
Финансирањето е уште еден клучен фактор. Агенцијата забележува дека, по почетокот на енергетските кризи во 2022 година, загриженоста за енергетската безбедност и интересот за поразновидни извори на електрична енергија го насочија вниманието кон нуклеарната енергија.
Глобалното производство на електрична енергија од нуклеарни извори се зголеми за 1 процент во 2025 година во споредба со 2024 година. Сепак, бидејќи вкупното глобално производство на електрична енергија порасна за 2,7 проценти, уделот на нуклеарната енергија се намали од 8,7 на 8,4 проценти.
Од МААЕ изјавија: „Ревидирањето на проекциите нагоре го одразува растот… признавање на улогата што нуклеарната енергија може да ја игра во поддршката на енергетската безбедност и долгорочниот економски раст. Имаше обновен ангажман со нуклеарната енергија од страна на меѓународни финансиски институции, како што се Групацијата на Светска банка и Азиската банка за развој, што сигнализира поширока промена што другите меѓународни финансиски институции почнаа да ја следат. Грижите за енергетската безбедност и прифатливоста се интензивираа по последователните енергетски кризи од 2022 година. Прекините во протокот на нафта и гас имаат големи импликации и за енергетската безбедност и за глобалните енергетски пазари. Како одговор на тоа, интересот за диверзифицирано производство на електрична енергија се зголеми, вклучително и интересот за нуклеарна енергија.“
Светската нуклеарна асоцијација е уште пооптимистична, проценувајќи дека глобалниот нуклеарен капацитет би можел да достигне 1.457 GWe до 2050 година ако земјите ги исполнат своите цели и сегашните реактори продолжат да работат.
(Interesting Engineering)
(фото: Pxhere)
