Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) не препорачува употреба на мали модуларни нуклеарни реактори (ММНР) во земји како Србија, без соодветна претходна пракса во нуклеарната енергија, објави Комитетот за енергетика на Српската академија на науките и уметностите (САНУ).
Мислењето на МААЕ се базира, како што наведува Одборот, на проценката дека за ММНР е потребно да се изгради целата техничка, законодавна, регулаторна, оперативна, образовна и безбедносна инфраструктура, која инаку мора да се примени за голем реактор, каде што голем реактор има значително пониски специфични трошоци за изградба, помала специфична потрошувачка на гориво, пониски специфични количини на нуклеарен отпад и значително поголема безбедност, врз основа на многу поголемо искуство во експлоатацијата.
Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, пред два месеци на панелот „Партнерство и соработка во областа на енергетиката“, како дел од Неделата на одржливост 2026 во Абу Даби (Обединети Арапски Емирати – ОАЕ), изјави дека Србија започнала дискусии за изградба на мали модуларни нуклеарни реактори. Тој истакна дека Србија ќе соработува повеќе со ОАЕ во таа област.
MMNR, како што наведува Одборот за енергија, првенствено се развиени за нуклеарен погон на подморници, воени бродови, оддалечени воени бази и поларни истражувачки станици, пишува Бета. Овие реактори, како што е оценето, имаат значително помала моќност од моќноста на големите реактори кои се користат со децении.
„Развојот на комерцијалните MMNR за цивилни апликации е во рана фаза, повеќенасочен, вклучува над сто различни верзии и сè уште не е доволно консолидиран“, изјави Одборот. Се додава дека искуствата во дизајнирањето и производството на челични садови за потребите на MMNR за цивилни апликации се значително помали во споредба со искуствата стекнати со други решенија.
„Мал број на инсталации, пократко време на работа, недоволно искуство со комерцијална експлоатација, како и недостаток на искуство во сериско производство не даваат соодветни гаранции во врска со безбедното повеќедецениско работење на MMNR“, оцени Одборот.
Тој истакна дека MMNR се значително поскапи по единица произведена енергија, трошат повеќе гориво и генерираат повеќе нуклеарен отпад, како и дека напредните модели бараат специфично гориво, чија набавка е проблематична, додека неговата комерцијална достапност е ограничена. Примените на MMNR вклучуваат, како што наведува Одборот, напојување на оддалечени локации кои не се поврзани со главните мрежи, напојување на критични објекти со слаби или несигурни мрежни врски.
„MMNR може да биде корисен за безбедно, независно снабдување со електрична енергија на рудници како што е рудникот за бакар во Бор, чиешто мрежно напојување може да биде доведено во прашање од еколошки или геополитички причини, но таквото решение не е во согласност со декларираните интереси на граѓаните на Србија“, нагласи Одборот.
Искуството со потврдени комерцијални примени на MMNR е, како што истакна Одборот, многу ограничено.
„Постои разбирлив интерес за стекнување искуство од пробни примени на нови технологии, кои секогаш вклучуваат одреден степен на ризик. Исто така е природно да се стремиме кон изградба на пробни цивилни објекти со MMNR во земји кои се подготвени да ги прифатат соодветните ризици. Сепак, прифаќањето на недоволно тестирани решенија не е во согласност со декларираните интереси на граѓаните на Србија“, изјави Одборот.
Тој додаде дека, врз основа на фактот дека постојат комерцијално достапни решенија за изградба на нуклеарни централи кои не бараат складирање на нуклеарен отпад на територијата на Србија, не треба да се прифаќаат ниту проекти ниту договори за соработка што предвидуваат складирање на нуклеарен отпад во Србија.
(Biznis.rs)
Фото –
