Предлогот за измена на Директивата за оданочување на тутунот (TTD) предвидува повисоки даноци на цигарите и за прв пат, минимални акцизи на електронски цигари, загреан тутун и никотински кесички. Откако Европскиот парламент не успеа да го усвои својот став во јуни, преговорите продолжуваат во Советот на ЕУ, каде што е потребна едногласна поддршка од сите земји-членки, објавува Euronews.
Европската комисија заклучи дека постојните правила придонеле за намалување на пушењето конвенционални цигари, но дека тие повеќе не се соодветни за пазар каде што употребата на нови производи со никотин брзо расте, особено кај младите.
Околу една четвртина од Европејците сè уште пушат или редовно консумираат тутунски производи, а меѓу младите на возраст од 13 до 15 години повеќе од 11 проценти од нив користат тутун или производи како што се ароматизирани електронски цигари.
„Во ЕУ сè уште има околу 700.000 смртни случаи поврзани со тутунот годишно. Тој останува една од водечките причини за рак и кардиоваскуларни заболувања што може да се спречат“, изјави професорот Мартин Меки, стратешки советник на Европската асоцијација за јавно здравје.
Во ЕУ се продаваат околу 300 милијарди цигари секоја година, а 24% од населението пуши. Разликите меѓу земјите се огромни: од осум проценти од пушачите во Шведска до 37% во Бугарија. Хрватска и Грција се меѓу земјите каде што вкупната стапка на пушење надминува 35%, додека во Холандија е околу 11%, а во Данска е 14%.
Последиците ставаат огромен товар врз здравствените системи, бидејќи лекувањето на кардиоваскуларните и хроничните белодробни заболувања поврзани со пушењето ги чини буџетите за јавно здравје околу 25 милијарди евра годишно.
„Дури и одложувањето на големите мерки за контрола на тутунот за неколку години ќе значи милиони дополнителни пушачи, болести што може да се спречат и смртни случаи со текот на времето“, предупреди Меки.
Иако традиционалното пушење е најраспространето кај луѓето на возраст од 25 до 54 години, помладите генерации сè повеќе се свртуваат кон електронски цигари, загреан тутун како што е IQOS и никотински кесички.
Овие производи се сметаат за помалку штетни од традиционалните цигари, но не се без ризици. Здравствените организации предупредуваат на потенцијално штетни супстанции, додека никотинот е многу зависност предизвикувачки, а изложеноста на него во текот на адолесценцијата може да влијае на развојот на мозокот и да го зголеми ризикот од долгорочна зависност.
ЕУ сака да создаде „генерација без тутун“ до 2040 година, односно да го намали процентот на пушачи на помалку од пет проценти од населението. Сепак, Брисел нема моќ целосно да го забрани пушењето, бидејќи здравствената политика останува одговорност на земјите-членки. Сепак, може да влијае на продажбата и промоцијата на тутунските производи преку даночни и регулаторни мерки.
Досегашните мерки го намалија процентот на возрасни пушачи од 28 на 24 проценти, но Комисијата смета дека старите правила оставиле дупки во законот што овозможувале ширење на нови никотински производи.
Новиот предлог на Комисијата предвидува значително зголемување на минималните акцизи. За конвенционалните цигари, минималната акциза би се зголемила за дури 139 проценти, што би ја зголемило и минималната малопродажна цена.
За прв пат, би се вовеле задолжителни минимални акцизи за електронски цигари, кесички за топол тутун и никотин, а суровиот тутун би бил вклучен во европскиот електронски систем за следење за борба против црниот пазар и прекуграничното избегнување на даноци.
Некои земји-членки не чекаат заедничко европско решение. Белгија беше првата во ЕУ што ја забрани продажбата на електронски цигари за еднократна употреба, а Франција го стори истото и дополнително го забрани пушењето во парковите, на плажите и во близина на училиштата. Холандија ги забрани речиси сите вкусови за електронски цигари освен тутунот и размислува да ја зголеми старосната граница за купување производи што содржат никотин од 18 на 21 година.
Доколку новата директива добие едногласна поддршка од земјите-членки, последиците ќе ги почувствува и тутунската индустрија, чија годишна продажба во ЕУ достигнува околу 130 милијарди евра. За потрошувачите, највидливата промена би биле значително повисоките цени на цигарите, но и на бројните алтернативни производи што содржат никотин.
(tportal.hr)
(фото: Wikimedia)
