Новата генерација европски центри за податоци ќе биде изградена повеќе од три пати подалеку од големите градови отколку во претходните години. Експлозијата на вештачката интелигенција ги претвора достапната електрична енергија и земјиште во клучни фактори за привлекување милијарди евра инвестиции.
Со децении, европските центри за податоци се развиваат во близина на најголемите деловни и финансиски центри, каде што се наоѓаат компании, корисници и големи телекомуникациски мрежи. Експанзијата на вештачката интелигенција сега ја менува таа логика и црта сосема нова мапа на инвестиции во дигитална инфраструктура.
Големите кампуси посветени на развој и обука на модели на вештачка интелигенција повеќе не мора да се наоѓаат директно до Лондон, Франкфурт, Амстердам, Париз или Даблин. Нивните инвеститори првенствено бараат локации каде што можат брзо да добијат огромни количини електрична енергија, доволно земјиште и сигурност дека проектот нема да мора да чека години за дозволи и поврзување со мрежата.
Според податоците на консултантската компанија JLL, големите центри за податоци планирани за периодот од 2026 до 2028 година ќе бидат во просек оддалечени 175 километри од главните европски пазари. Објектите завршени помеѓу 2022 и 2025 година беа оддалечени само 46 километри. Со други зборови, новата генерација центри за податоци ќе биде изградена речиси четири пати подалеку од големите градови.
Центрите за податоци одат таму каде што има електрична енергија
Пристапот до електрична енергија стана поважен од традиционалната близина до корисниците. Причината е што инфраструктурата со вештачка интелигенција бара значително поголеми локации и многу повеќе енергија отколку класичните корпоративни центри за податоци.
„Центрите за податоци се доведуваат таму каде што е енергијата, а не обратно“, ја сумираше новата логика на пазарот, Асад Нури, директор на JLL за центри за податоци во Европа, Блискиот Исток и Африка.
Промената е особено видлива во структурата на идните проекти. Зградите што се развиваат на сосема нови, неразвиени локации сочинуваат 39% од европското портфолио за развој за периодот од 2026 до 2028 година. Меѓу проектите завршени во текот на претходните три години, нивниот удел беше само осум проценти.
Во исто време, уделот на центрите за податоци планирани во градските центри треба да се намали од 13 на само пет проценти. Повеќето од новите капацитети ќе бидат лоцирани на индустриски локации, на периферијата на градовите или во области кои досега не беа признати како центри на дигиталната економија.
Според податоците од компанијата DC Byte, од деветте предложени европски центри за податоци со моќност од повеќе од еден гигават, само еден е планиран во близина на голем град – Париз. Останатите се распространети од руралните делови на Шпанија до северниот дел на Шведска.
На пазарот, цената на градежното земјиште повеќе не е одлучувачка. Инвеститорите бараат таканаречено „земјиште напојувано“ – земјиште со обезбедена или реално достапна врска со електричната мрежа. Вредноста на ваквите локации драстично варира низ цела Европа. Во петте водечки европски центри – Лондон, Франкфурт, Амстердам, Париз и Даблин – просечната цена на земјиштето со достапна енергија е околу 2,36 милиони евра за мегават ИТ капацитет.
Во секундарните градови како што се Копенхаген, Варшава и Милано, просекот е околу 978.000 евра, додека на помалите пазари паѓа на приближно 512.000 евра. Во одредени области околу Бордо, такво земјиште може да се најде за околу 200.000 евра за мегават. Амстердам е најскап со приближно 2,7 милиони евра за мегават, пред Лондон со 2,6 милиони и Франкфурт со 2,5 милиони евра.
Разликата во цената, сепак, не е единствената причина за иселување од големите градови. Во развиените центри недостасува слободно земјиште, процедурите за издавање дозволи се сложени, а чекањето за поврзување со електричната мрежа може да трае со години. Според JLL, просечното чекање за поврзување на примарните пазари веќе надминува четири години, додека за одредени проекти може да биде значително подолго. За инвеститор кој инвестира милијарди, брзината на добивање енергија затоа може да биде поважна од цената на самото земјиште.
Пазар вреден три трилиони долари
Промената е поттикната од невидена количина капитал насочен кон вештачка интелигенција. JLL проценува дека четирите најголеми компании во светот за облачна инфраструктура ќе инвестираат околу 725 милијарди долари во 2026 година, дури 77 проценти повеќе од минатата година. Поголемиот дел од тие пари ќе бидат потрошени на компјутерска инфраструктура за вештачка интелигенција и центри за податоци.
До 2030 година, вештачката интелигенција би можела да сочинува половина од сите активности што се извршуваат во светските центри за податоци. Глобалниот капацитет на секторот би можел да се удвои, со изградба на речиси 100 гигавати нов капацитет.
За тој инвестициски циклус ќе бидат потребни до три трилиони долари. Од таа сума, околу 1,2 трилиони би можеле да се претворат во нова вредност на недвижнини, додека дополнителни еден до два трилиони ќе бидат инвестирани во графички процесори, сервери, мрежна опрема и друга технологија. Поради ваквите количини, центрите за податоци повеќе не се само технолошки капацитети. Тие станаа една од најбрзо растечките класи на недвижности и важен дел од енергетскиот, градежниот и финансискиот пазар.
Преместувањето на новите кампуси за вештачка интелигенција не значи дека традиционалните европски центри ќе останат празни. Лондон, Франкфурт, Амстердам, Париз и Даблин заедно имаат околу 3,8 гигавати активен капацитет, повеќе од двојно во однос на 2019 година.
Дополнителни 1,4 гигавати се во изградба, а околу два гигавати се во фаза на планирање. Стапката на достапен капацитет е само 6,4 проценти, додека во Франкфурт падна на само 3,1 процент. Класичните cloud услуги, финансиските трансакции и апликациите што бараат итен одговор сè уште треба да останат блиску до големите центри и корисници.
Сепак, обуката на големи модели на вештачка интелигенција може да се врши на пооддалечени локации. Ваквите кампуси често бараат капацитет од најмалку 100 мегавати, што ги прави непрактични за градовите каде што населението, индустријата, комуналните услуги и другата инфраструктура се натпреваруваат за истата енергија.
Затоа, JLL очекува дека повеќе од половина од идниот раст на европскиот капацитет на вештачка интелигенција ќе се реализира на нордиските и секундарните пазари.
Целосната анализа на Investitor
Фото – Flickr
