За само неколку години вештачката интелигенција го трансформираше начинот на кој луѓето учат и работат, но истовремено предизвика и отпор во многу заедници каде што се градат центри за податоци. Сепак, иако многумина веќе предупредуваат за влијанието на таквите центри за податоци врз животната средина, едно значајно прашање остана главно незабележано: потенцијалниот придонес на вештачката интелигенција кон глобалната количина на електронски отпад.
Организацијата Basel Action Network (BAN) ја објави првата анализа на оваа тема, наведувајќи дека вештачката интелигенција би можела да доведе до „пензионирање“ на дури 617 милиони тони електронска опрема до средината на векот. Како што се истакнува во извештајот, оваа бројка е 60 пати поголема од претходните проценки. BAN го прошири опсегот надвор од стандардниот хардвер, како што се серверите и графичките картички, вклучувајќи категории како мрежна опрема, системи за дистрибуција на електрична енергија, системи за складирање податоци и системи за ладење, како и лични уреди – како паметни телефони и компјутери – кои користат вештачка интелигенција.
BAN исто така укажува на појавата што ја нарекува „зараза од вештачка интелигенција“: електронска опрема надвор од центрите за податоци која би можела предвреме да биде отфрлена како што вештачката интелигенција се шири низ личните компјутери, телефоните, периферните уреди и телекомуникациските мрежи, правејќи го традиционалниот хардвер застарен. Тие напоменуваат дека отфрлената опрема не само што ќе создаде огромен проблем поврзан со отстранувањето или складирањето на електронскиот отпад, туку веројатно ќе се претвори и во опасен отпад поради присуството на материјали на кои им се потребни децении за да се разградат.
„Голем дел од новиот отпад поврзан со вештачката интелигенција веројатно е контаминиран со таканаречените ‘вечни хемикалии’, чија забрана регулаторните тела забрзано ја спроведуваат поради нивната постојаност и токсичност во човечкото тело и во животната средина“, предупредија од BAN.
„Вештачката интелигенција може да изгледа како нешто што нема физичка форма, но секој модел се потпира на огромно количество високоспецијализиран и најсовремен хардвер. Досега, дебатата за влијанието на вештачката интелигенција врз животната средина беше фокусирана на електричната енергија, јаглеродот и водата, додека во голема мера се занемаруваше прашањето што се случува со самиот хардвер“, изјави основачот на BAN, Џим Пакет.
BAN предвидува дека до 2030 година, на годишно ниво би можеле да се отфрлаат меѓу 8,6 и 13,1 милиони тони електронска опрема – што е приближно 40 до 60 пати повеќе од најчесто цитираната академска прогноза. До 2050 година овој годишен обем би можел да достигне меѓу 31 и 46 милиони тони.
Истовремено, BAN предвидува дека во периодот од 2025 до 2050 година, од употреба би можеле да се повлечат меѓу 395 и 617 милиони тони електронска опрема што користи вештачка интелигенција. Тој обем би пополнил приближно 15 до 23 милиони транспортни контејнери со должина од 12 метри – доволно за да се опколи Земјата околу шест пати доколку се наредат еден зад друг.
Кога ќе се додаде на вообичаениот тек на електронски отпад, вкупното глобално производство на таков отпад би можело да достигне меѓу 196 и 211 милиони тони годишно – што е приближно трипати повеќе од сегашната годишна бројка.
Според извештајот „Global E-waste Monitor“, светот моментално одговорно управува со само една петтина од својот електронски отпад; следствено на тоа, BAN предупредува дека напливот на електронски отпад предизвикан од вештачката интелигенција би го преоптоварил системот за управување со отпад, кој и онака не успева да се справи со ситуацијата.
„Не можеме етички да управуваме со електронскиот отпад што моментално го произведуваме. Технолошките компании мора да преземат чекори за да развијат буџет, нова инфраструктура и план за ублажување на бранот токсичен отпад предизвикан од вештачката интелигенција. Време е да се спречи создавањето на токсичен отпад пред тој воопшто да настане – а не за 20 години, откако стотици милиони тони опрема ќе бидат исфрлени од илјадници центри за податоци ширум светот кон ранливите заедници.“ вели Пакет.
Вреди да се напомене дека експертите од индустријата предвидуваат оти во периодот од 2025 до 2030 година ќе се потрошат седум трилиони долари само за почеток на изградбата на инфраструктурата потребна за поддршка на вештачката интелигенција. Тоа е сума приближно еднаква на трошокот за искоренување на гладот во светот во текот на следните 75 години – а ќе се потроши за само пет години.
(Tportal.hr)
(фото: Easy PEasy AI)
