Вештачката интелигенција (ВИ) се произведува низ целиот свет, но поголемиот дел од вредноста што ја генерира сè уште останува концентрирана во компаниите што го контролираат развојот на технологијата и интелектуалната сопственост.
Профитот остварен за време на бумот на вештачката интелигенција е концентриран во најпрофитабилните фази од синџирот на снабдување, според Конференцијата на Обединетите нации за трговија и развој (УНКТАД), објавува агенцијата Анадолија.
Според проекциите на Светската трговска организација (СТО), чиповите и серверите со вештачка интелигенција учествуваа со околу една шестина од глобалната трговија со стока во 2025 година и придонесоа со 42 проценти во растот на вредноста на трговијата во овој сектор. Производството на сервери со вештачка интелигенција опфаќа широк синџир на снабдување, од рударство до производство на полупроводници, како и опрема за енергетска инфраструктура и системи за ладење.
Економските придобивки што ги остваруваат земјите вклучени во овој процес се разликуваат во зависност од специфичните производствени активности во кои учествуваат. Земји како Чиле и Перу обезбедуваат суровини за хардвер со вештачка интелигенција, додека Јужна Кореја и Тајван доминираат во производството на полупроводници, а Малезија и Мексико водат во конечното склопување.
Според UNCTAD, вкупната вредност на силициумот, бакарот и калајот што се користат за производство на напредни серверски системи за работа на модели со вештачка интелигенција била само 0,2 проценти од нивната конечна продажна цена. Ова значи дека земјите што ги снабдуваат суровините неопходни за развој на вештачката интелигенција добиваат само мал дел од економската вредност на финалниот производ.
UNCTAD го анализираше процесот на производство на серверскиот систем Nvidia GB200 NVL72 за да ги истакне овие разлики. Вредноста на овој клучен дел од инфраструктурата за центри за податоци со вештачка интелигенција се проценува на околу 3,3 милиони долари.
Истражувањето ги опфаќа активностите и групите добавувачи што учествуваат со повеќе од 87 проценти од вкупната додадена вредност. Од приближно 2,92 милиони долари вредност што може да се проследи низ производствениот синџир, 68 проценти била профит по одбивањето на оперативните трошоци и даноците.
Резултатите покажаа дека најголемиот дел од маржата на профитот припаѓа директно на компанијата Nvidia, која дизајнира напредни чипови, додека нивното физичко производство го доверува на други компании. Истиот извештај покажа дека само 4,3 проценти од следливата вредност отишла кај работниците директно ангажирани во физичкото производство на серверскиот систем.
Од друга страна, вработените кои не се директно вклучени во физичкото производство, како што се менаџерите на компаниите и инженерите задолжени за дизајн, постигнале удел од 9,9 проценти. Така, вкупниот удел на работната сила во конечната вредност на производот бил само 14,2 проценти.
Во извештајот се забележува дека бумот во вештачката интелигенција го зголемил извозот на минерали од земјите во развој, но сè уште не им дал поголем дел од богатството генерирано по должината на синџирот на снабдување.
Земјите во развој и пазарите во развој, кои учествуваат во склопувањето и производството на овие системи, создаваат нови работни места, но економската корист од овие активности останува значително помала од онаа што се остварува од развојот на технологии со висока вредност.
На 9 октомври, УНКТАД го објави извештајот „Трговија и развој 2026“, во кој ги повикува земјите во развој да се фокусираат повеќе на зајакнување на домашните добавувачи и развој на квалификувана работна сила, наместо исклучиво на привлекување странски инвестиции. Во извештајот се истакнува дека за земјите во развој е многу тешко да се пробијат во повисоките сегменти на производство на компоненти за вештачка интелигенција, бидејќи секторот бара огромни капитални инвестиции и се соочува со геополитички пречки.
(Biznis.rs)
Фото – El contenido de Pixabay se pone a su disposición en los siguientes términos (“Licencia de Pixabay”). En virtud de la Licencia de Pixabay, se le otorga un derecho irrevocable, mundial, no exclusivo y libre de regalías para usar, descargar, copiar, modificar o adaptar el Contenido con fines comerciales o no comerciales., CC0, via Wikimedia Commons
