Падот на наталитетот стана глобален феномен што ги погодува не само развиените земји, туку и земјите со среден и низок приход. Едно од поинтересните објаснувања за овој тренд доаѓа од социологот Алис Еванс од Кралскиотколеџ во Лондон, која верува дека паметните телефони играат клучна улога во наглиот пад на наталитетот во текот на изминатата деценија.
Во интервју за New York Times во мај 2023 година Еванс ја изнесе тезата дека паметните телефони придонеле за одвојувањето на мажите и жените. Според нејзиното објаснување, младите луѓе ширум светот поминуваат сè повеќе време сами во своите соби користејќи ги своите телефони, што ги намалува социјалните контакти, бројот на бракови и на крајот бројот на деца.
Во интервју за порталот Vox, Еванс дополнително нагласи дека владините политики што ги поттикнуваат раѓањата честопати ја промашуваат поентата. Програмите што нудат финансиски стимулации за семејствата имаат ограничен ефект бидејќи се фокусираат на брачните парови, додека помалку млади луѓе воопшто стапуваат во брак. Според неа, на младите луѓе првенствено им се потребни социјални услови што поттикнуваат состанување и дружење.
Стабилното население бара стапка на фертилитет од околу 2,1 деца по жена. Сепак, многу земји сега имаат многу пониски вредности. Во Мексико стапката е околу 1,55, во Шри Ланка 1,37, во Колумбија 1,06, додека во Тајланд е само 0,98.
Падот на стапките на наталитет се забрзува и во регионите каде што претходно се очекуваа повисоки стапки на наталитет. На пример, во Египет стапката на фертилитет падна од 3,5 во 2015 година на 2,8 во 2023 година, иако стапката на вработеност кај жените е само околу 16%. Сличен тренд е забележан и во Тунис.
Нордиските земји, познати по своите силни социјални политики и поддршка за семејствата, исто така доживуваат пад. Во Шведска стапката на фертилитет падна од 1,9 во 2010 година на 1,4 во 2023 година, додека Норвешка и Финска забележаа слични трендови.
Најдраматичен пример е Јужна Кореја, каде што стапката падна од 1,2 во 2015 година на само 0,7 во 2023 година. Во Кина стапката на фертилитет падна од 1,7 на околу 1,0.
Еванс верува дека клучниот фактор е брзото ширење на паметните телефони по 2010 година. Глобалните испораки на телефони достигнаа околу 1,4 милијарди уреди уште во 2015 година, додека социјалните мрежи како што се Facebook, Instagram, Twitter и TikTok експлодираа во однос на корисниците.
Денес младите луѓе поминуваат голем дел од своето слободно време со дигитална содржина, од спортски преноси до музички видеа, без да мора да ги напуштат своите домови. Просечниот Американец поминува дури една третина од времето кога е буден користејќи паметен телефон или компјутер, додека процентот е веројатно уште поголем за помладите генерации.
Како што се зголемува времето поминато на телефон, бројот на средби лице в лице меѓу луѓето се намалува. СМС-пораките го заменуваат разговорот, социјалните мрежи го намалуваат физичкиот контакт, а способноста за развивање врски се слабее. Ова исто така ги намалува можностите за запознавање нови луѓе.
На пример, во Јужна Кореја бројот на бракови во 2024 година падна на само 73% од нивото во 2015 година. Во Кина бројот на бракови се намали од околу 12 милиони на почетокот на 2010-тите на околу 6,1 милиони во 2024 година.
Иако фактори како што се високите трошоци за домување и жестоката конкуренција во образованието, исто така, придонесуваат за падот на стапката на наталитет, Еванс верува дека дигиталната изолација предизвикана од паметните телефони игра сè поважна улога. Таа предупредува дека понатамошниот развој на вештачката интелигенција би можел дополнително да ја влоши оваа изолација, освен ако општеството не најде начин повторно да ја поттикне комуникацијата лице в лице меѓу луѓето.
(MSN)
(фото: Roboflow Universe)
