Луѓето денес живеат подолго од кога било, а научниците проценуваат дека до 2050 година речиси половина милијарда луѓе би можеле да бидат постари од 80 години. Зголемениот животен век делумно е резултат на подобра исхрана, но сепак постои дебата за тоа кои избори во исхраната најдобро обезбедуваат здрава старост.
Иако исхраната заснована на растенија често се поврзува со долговечноста, консумирањето месо останува контроверзна тема. Ново истражување од Кина нуди свежи сознанија за тоа како исхраната влијае на веројатноста за достигнување на 100-годишна возраст.
Студија во која учествувале повеќе од 5.000 лица постари од 80 години покажала дека жените што јаделе месо имале поголеми шанси да доживеат 100 години во споредба со оние што биле вегетаријанки. Интересно е тоа што кај мажите не била забележана значајна поврзаност помеѓу вегетаријанството и долговечноста.
Сепак, еден клучен детал го менува начинот на кој се толкуваат овие резултати: поврзаноста постоела само кај жените вегетаријанки кои имале недоволна телесна тежина.
„Секојдневното консумирање месо било поврзано со 44 отсто поголема веројатност за достигнување на 100-годишна возраст кај оние со недоволна телесна тежина, додека таква поврзаност не била пронајдена кај групите со нормална или прекумерна телесна тежина“, заклучиле авторите на студијата.
Понатаму, вегетаријанците кои консумирале риба, млечни производи или јајца покажале слични изгледи за долговечност како и оние што јаделе месо. Ова сугерира дека соодветниот внес на калории и есенцијални хранливи материи – а не конкретниот тип на исхрана – е клучен за здраво стареење.
Овие наоди ја поддржуваат хипотезата дека зачувувањето на мускулната маса преку внес на протеини е од клучно значење за здраво стареење.
Податоците се преземени од Кинеското лонгитудинално истражување за здраво стареење (CLHLS), едно од најголемите светски истражувања за постари лица.
Истражувачи од Универзитетот Фудан, Кинескиот центар за контрола и превенција на болести и Универзитетот Шангај Џиао Тонг споредиле податоци од 1.459 стогодишници со податоци од 3.744 лица на возраст од осумдесет и деведесет години. Тимот откри дека индексот на телесна маса (ИТМ) делумно ја објаснува поврзаноста помеѓу вегетаријанството и пократкиот животен век.
Авторите сугерираат дека улогата на ИТМ во долговечноста заслужува дополнително истражување, особено со оглед на тоа што постарите лица се изложени на поголем ризик од неухранетост. Во овој контекст, се споменува и „парадоксот на дебелината“ – феномен кај постарите лица, при кој поголемата телесна тежина е поврзана со подобри здравствени исходи, што е спротивно на трендовите забележани кај помладите луѓе.
Важно е да се напомене дека оваа студија може да утврди само поврзаност, а не и причинско-последична врска; тоа значи дека на резултатите можеби влијаеле и други фактори. На пример, истражувањето не ги следело промените во навиките во исхраната низ времето, туку ја проценувало исхраната само во подоцнежниот животен период – време кога способноста за џвакање одредена храна исто така може да влијае врз тоа што се консумира.
Сепак, овие наоди се вклопуваат во поширока слика во која начинот на живот – вклучувајќи ја исхраната, сонот и физичката активност – претставува клучен фактор за долговечноста. Според некои проценки, достигнувањето на деведесетгодишна возраст во 70 отсто од случаите може да се припише на здравите животни навики.
Нутртивните потреби на постарите лица може да се разликуваат од оние на помладите, но сепак, повеќето истражувања за вегетаријанството се фокусирани на помладите возрасни групи. Една студија, во која учествувале повеќе од 65.000 испитаници, покажа дека вегетаријанците можеби се соочуваат со поголем ризик од фрактури, веројатно поради помалиот внес на калциум и протеини.
Од друга страна, преглед на литературата од 2026 година, спроведен на Универзитетот во Висконсин-Медисон, изнесе спротивен аргумент: помалиот внес на протеини всушност може да придонесе за поздраво стареење, бидејќи исхраната богата со протеини ги одржува клетките во постојана состојба на раст. Точната количина на протеини потребна за постарите лица останува предмет на дебата.
Исхраната е исклучително сложена област, а на здравјето влијаат мноштво социјални, еколошки и индивидуални фактори. Вегетаријанската исхрана и исхраната со мала застапеност на месо се поврзани со намален ризик од срцеви заболувања, мозочен удар и дијабетес тип 2.
Сепак, не сите видови месо се подеднакво поврзани со негативни здравствени исходи. Преработеното и црвеното месо почесто се поврзуваат со полошо здравје, поради што се препорачува нивна умерена консумација. „Нашите наоди ја нагласуваат важноста на урамнотежената исхрана, која вклучува храна и од животинско и од растително потекло, за здрава долговечност“, напиша истражувачкиот тим. Тие додаваат дека се потребни дополнителни истражувања, фокусирани на поединци во длабока старост, со цел да се развијат прецизни упатства за исхрана.
Студијата е објавена во списанието The American.
(Index.hr)
(фото: Chat GPT)
